هل جزاء الإحسان إلا الإحسان

 

متن درس:

 

«پيام قرآني:

 

هَلْ جَزاءُ الْاِحسانِ اِلَّا الْاِحْسانُ

 

پاداش كار خوب، خوبي كردن است.

 

جَزاء : پاداش                 اِحسان : كار خوب، نيكي

 

                                                            سوره‌ي اَلرَّحمن، آيه‌ي 60

 

درباره ي پيام قرآني با دوستان خود گفت و گو كنيد و نظرتان را براي ساير همكلاسي هاي خود بگوييد.»[1]

 

* گزارش تحقيق:

 

در رواياتي از پيشوايان معصوم عليهم السلام در بيان آيه‌ي شريفه‌ي مذكور، چند مصداق براي"احسان" ذكر شده است:

1- توحيد و يكتا پرستي.[2]

2- گفتن " لا اله الّا الله " با صدق نيّت و ايمان قلبي.[3]

3- نيكي كردن.[4]

امّا در اين درس تنها به نيكي كردن اشاره شده است.

 

* يادآوري:

 

حتماً شنيده‌ايد كه مي‌گويند: « جواب سلام، سلام است.» ولي به ياد داشته باشيد كه اگر پاسخگوي سلام، رحمت و بركات را در جواب اضافه كند و بگويد: سلام عليكم و رحمة الله و بركاته، باز سلام كننده بر او فضيلت دارد؛ زيرا او آغازگر سلام بوده است.

كسي كه نيكي را به نيكي پاسخ مي‌هد گرچه چندين برابر باشد ولي بايد بداند كه آغازگر نيكي بر او فضيلت دارد.

 

نتيجه:

 

بسنده كردن به ترجمه‌هاي تحت اللفظي آيات براي هدايت و رستگاري و دور ماندن از آموزش‌هاي مفسّران واقعي قرآن ــ : خاندان رسالت عليهم السلام ــ نجات‌بخش نخواهد بود. زيرا به فرموده‌ي كتاب خدا، بايد دانش قرآن را از كساني كه صاحب علم كتابند ــ : من عنده علم الكتاب[5] ــ بياموزيم نه از كساني كه با زبان وحي بيگانه‌اند.

 

 

موضوع بعدي

[1] "آموزش قرآن دوّم دبستان"، سال 1389، ص 53.

[2]  "امالي صدوق"، ص 470: " عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ   عليه السلام‏ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ (هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ‏) قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله عليه و آله يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ مَا جَزَاءُ مَنْ أَنْعَمْتُ‏ عَلَيْهِ‏ بِالتَّوْحِيدِ إِلَّا الْجَنَّة. ـ علي بن ابي طالب  عليه السلام درباره‌ي گفتار خداوند عزّوجّل كه فرموده: آيا پاداش نيكي جز نيكي است؟ فرمود: از پيامبر خدا صلی الله عليه و آله شنيدم كه مي‌فرمود: خداوند عزّوجلّ فرموده: پاداش كسي كه به او نعمت توحيد را داده‌ام چيزي جز بهشت نيست."

[3]  "علل الشرايع"، ج 1، ص 251: " ... وَ أَمَّا قَوْلُهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَثَمَنُهَا الْجَنَّةُ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى‏ (هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ‏) قَالَ‏ هَلْ‏ جَزَاءُ مَنْ‏ قَالَ‏ لَا إِلَهَ‏ إِلَّا اللَّهُ‏ إِلَّا الْجَنَّة ـ ... و امّا گفتار او: لا اله الّا الله، بهايش بهشت مي‌باشد و آن ـ بر اساس ـ فرمايش خداوند تبارك و تعالي است ( كه فرموده: آيا پاداش نيكي جز نيكي است؟ ) فرمود: آيا پاداش كسي كه مي‌گويد: لا اله الّا الله چيزي جز بهشت است؟ "

[4]  "وسائل الشيعة"، ج 16، ص 307: " عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ  عليه السلام  يَقُولُ آيَةٌ فِي كِتَابِ اللَّهِ مُسْجَلَة قُلْتُ مَا هِيَ قَالَ (هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ) جَرَتْ فِي الْمُؤْمِنِ وَ الْكَافِرِ وَ الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ مَنْ صُنِعَ إِلَيْهِ مَعْرُوفٌ فَعَلَيْهِ أَنْ يُكَافِئَ بِهِ وَ لَيْسَتِ الْمُكَافَأَةُ أَنْ يَصْنَعَ كَمَا صُنِعَ بِهِ بَلْ يَرَى مَعَ فِعْلِهِ لِذَلِكَ أَنَّ لَهُ الْفَضْلَ الْمُبْتَدَأَ ـ علي بن سالم گفت: شنيدم امام صادق  عليه السلام مي‌فرمود: آيه‌اي در كتاب خداوند است كه قيدي ندارد و مطلق است. گفتم: آن آيه كدام است؟ فرمود: (آيا پاداش نيكي جز نيكي است؟) كه درباره‌ي مؤمن و كافر و نيكوكار و گناهكار جريان دارد. هر كه در حق او رفتار پسنديده‌اي شود براوست كه ـ لااقل ـ همانند آن رفتار را پاداش دهد. و پاداش تنها به اين نيست كه رفتار متقابل داشته باشد، بلكه علاوه بر آن مدّ نظر داشته باشد كه براي آغازگر احسان، برتري جداگانه‌اي است."

[5] "قرآن مجيد"، سوره‌ي رعد، آيه‌ي 43.