مهارت اندازه گیری در ریاضیات ابتدایی
مهارت اندازهگیری
در آموزش عمومی اندازهگیری طول سطح، حجم، زمان، جرم، زاویه و دما مطرح
میشود. این مهارت در زندگی روزمره کاربردی زیادی دارد. انتخاب واحد مناسب
برای اندازهگیری، استاندارد کردن و استفاده از واحدهای استاندارد شده رایج
و غیر رایج از اجزای مهم این مهارت به حساب میآیند.
مثال: برای اندازهگیری طول ابتدا یک واحد غیر استاندارد انتخاب میشود؛
مثل استفاده از یک سنجاق، سپس واحد استاندارد سانتی متر یا متر معرفی
میگردد و واحدهای استاندارد دیگری مثل فوت و اینچ نیز مطرح میشود.
دانش آموز علاوه بر به کار بردن آنها در اندازهگیری خود، باید توانایی
تبدیل واحدها بر هم را نیز داشته باشد. در این مهارت، دانش آموز باید به
خطاهای انسانی و خطاهای غیرانسانی (ناشی از ابزار اندازهگیری و
محدودیتهای دیگر) توجه داشته باشد و مفهوم دقت اندازهگیری و دقت وسائل را
درک کند در اندازهگیریها و بیان نتیجه به کار برد.
با عنایت به موارد ذکر شده، دانشآموز باید بتواند ابزار مناسب برای
اندازهگیری را تشخیص دهد و انتخاب کند. برای مثال، وقتی اندازه طول اتاق
مورد نظر است، متر پارچهای وسیله مناسبی است. اما برای اندازهگیری ابعاد
یک قطعه در تراش کاری باید از کولین استفاده کرد. همچنین باید با توجه به
هدف اندازهگیری، میزان وقت و خطا را تعیین کرد. طراحی و ساختن وسایل
اندازهگیری از اجزای مهم مهارت اندازهگیری است که حتی باید در دورة آموزش
متوسط نیز پیگیری شود. ساخت یک خط کش یا درست کردن نقاله در سطح آموزش
عمومی و دبستان قابل طرح است.
استفاده از واحدهایمناسب در اندازهگیریها از دیگر بخشهای این مهارت
است. برای اندازهگیری فاصله دو شهر از واحد کیلومتر برای اندازهگیری
ضخامت یک کتاب از واحد میلیمتر استفاده میکنند. براین اساس، نوع وسیله را
نیز میتوان تعیین کرد و در ضمن مقدار مجاز خطای اندازهگیری نیز مشخص
شود.
برای اندازهگیریها، روابط، فرمولها و روشهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند
رابطههای محاسبه مساحت و حجم. استفاده از این فرمولها و به کاربردن
روشهای گوناگون از بخشهای دیگر مهارت اندازهگیری است.
یکی از اجزای مهم این مهارت، داشتن درک و تصور درست از واحدهای
اندازهگیری است. این بخشها به نوعی به مهارت تخمین و تقریب عددی نیز
مربوط میشود. به عبارت دیگر دانش آموز باید بتواند از یک مقدار یا کمیت،
با توجه به واحد اندازهگیری آن، تجسم شهودی داشته باشد. به مثالهای زیر
توجه کنید: 1. دانش آموز باید از زمانهای یک ثانیه، یک دقیقه، نیم ساعت و .. تصویری واقعی داشته باشد و طول زمان را درک کند. 2. دانش آموز باید بتواند تعداد یک متر را با دست نشان دهد. طول یک سالن غذاخوری را 500 متر بیان نکند. 3.
دانشآموز باید از واحدهای سطح، مانند هکتار، تصوری داشته باشد. برای مثال
اندازه یک زمین چمن فوتبال تقریباً نیم هکتار است یعنی دور زمین چمن
فوتبال در کنار هم یک هکتار میشود. همین موضوع تصوری قابل قبول از واحد
هکتار را، به هر کس که زمین چمن را دیده باشد، میدهد. 4.
گجایش یک لیوان معمولی حدود 250 سانتیمتر مکعب است. بنابراین، یک لیتر
آب، 4 لیوان معمولی است. با همین مثال، دانش آموز میتواند تصور درستی از
مقدار نوشابه در یک شیشة نوشابه داشته باشد. آیا میتوانید تصور کنید که در
حوضی به گنجایش یک متر مکعب، باید 2000 شیشة شیر معمولی خالی کرد تا پر
شود؟ 5.
دانش آموز باید از خستگی ناشی از یک کیلومتر پیادهروی، ذهنیتی داشته
باشد و توانایی خود را با آن بسنجد. به همین ترتیب، میتوان مثالهای بسیار
زیادی مطرح کرد تا آنان بتوانند این واحدها را به خوبی تجربه کنند. هرچه
این مثالها به زندگی روزمره دانشآموزان نزدیکتر باشد، مطلوب تر است.
حل مسأله به طور گسترده در تمام فعالیتهای دانشآموزان دیده میشود. در
مهارت اندازهگیری نیز میتوان دانشآموزان را با مسألههای گوناگون مواجه
کرد تا هم مهارت اندازهگیری آنها توسعه یابد و هم در پرورش خلاقیت فردی
آنان مؤثر باشد. در این زمینه، میتوان اندازهگیری طول قطریک اتاق را از
دانش آموز خواست. نکتة مهم در این مسأله، پیدا کردن امتداد قطر اتاق و سپس
اندازهگیری آن است. این مسأله در کلاس مطرح شده و تعدادی از پاسخهای
دانشآموزان عبارت است از: 1. چند نفر دستهای خود را به هم میدهیم تا به اندازة قطر اتاق شود؛ به این ترتیب امتداد را پیدا میکنیم. 2. چد نفر(حداقل 3نفر) میتوانند در دو گوشه و وسط قطر قرار گیرند و با قرار گرفتن پشت سرهم، امتداد قطر را نشان دهند. 3.
با یک نخ یا طناب میتوانیم امتداد قطر و حتی طول آن را مشخص کنیم و قسمت
مشخص شده طناب را اندازه بگیریم راه حل آخر، که یکی از دانش آموزان مطرح
کرده، نشان دهنده توانایی و خلاقیت اوست. 4. مسائل زیادی از این دست میتوان برای دانشآموزان مطرح کرد. به چند نمونه توجه کنید: - اندازهگیری عمق یک چاه. - اندازهگیری حجم یک تکه سنگ با شکل کاملاً غیرمشخص. - اندازهگیری مساحت زمینی با شکل کاملاً غیرهندسی. - اندازهگیری جرم یک شیء با داشتن وزنههای مشخص.[1]
